ఎన్నికల సంఘానికి పౌరసత్వాన్ని నిర్ణయించే అధికారం లేదు.
పేర్లు తొలగించిన కారణంతో పేదలకు సంక్షేమ పథకాలు నిరాకరించడంపై కోర్టు తీవ్ర ఆందోళన.
పశ్చిమ బెంగాల్ ఓటర్ల అప్పీళ్లపై విచారణ సందర్భంగా కీలక వ్యాఖ్యలు చేసిన సిజెఐ ధర్మాసనం.
డైలీ భారత్, న్యూ ఢిల్లీ:ఓటర్ల జాబితా (Electoral Roll) నుంచి పేరు తొలగించినంత మాత్రాన ఒక వ్యక్తి తన భారత పౌరసత్వాన్ని (Indian Citizenship) కోల్పోయినట్లు కాదని దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. కేంద్ర ఎన్నికల సంఘానికి (ECI) కేవలం ఓటర్ల జాబితాను రూపొందించే, సవరించే అధికారం మాత్రమే ఉందని, ఒక వ్యక్తి పౌరుడా కాదా అని నిర్ణయించే రాజ్యాంగబద్ధమైన అధికారం లేదని కోర్టు తేల్చి చెప్పింది.
భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) జస్టిస్ సూర్యకాంత్, జస్టిస్ జాయ్‌మాల్య బాగ్చి, జస్టిస్ వి. మోహనాలతో కూడిన త్రిసభ్య ధర్మాసనం శుక్రవారం ఈ కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సవరణ (Special Intensive Revision - SIR) ప్రక్రియ పర్యవసానాలపై దాఖలైన పిటిషన్లను విచారించిన ధర్మాసనం, గతంలో బిహార్ "సర్‌" (SIR) కేసులో తాము ఇచ్చిన తీర్పును ఈ సందర్భంగా పునరుద్ఘాటించింది.
సంక్షేమ పథకాల నిరాకరణపై సుప్రీంకోర్టు ఆందోళన
ఓటర్ల జాబితాలో పేర్లు లేవనే సాకుతో పేదలు, వెనుకబడిన వర్గాల ప్రజలను పౌరులు కానివారిగా పరిగణిస్తూ, వారికి రేషన్, అన్నపూర్ణ యోజన వంటి ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాలను నిరాకరించడంపై సుప్రీంకోర్టు తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. ముఖ్యంగా పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఇలాంటి పరిస్థితులు నెలకొన్నట్లు వచ్చిన నివేదికలను ధర్మాసనం ప్రస్తావించింది. కేవలం ఓటరు లిస్టులో పేరు లేనంత మాత్రాన పాస్‌పోర్టుల జారీ నిలిపివేయడం లేదా సంక్షేమ హక్కులను కాలరాయడం చట్టవిరుద్ధమని స్పష్టం చేసింది.
ఈసీఐ పరిధులు - కేంద్రానిదే తుది నిర్ణయం
ఎన్నికల సంఘం పరిధి కేవలం ఎన్నికల నిర్వహణ, ఓటర్ల నమోదు వరకే పరిమితమని కోర్టు పేర్కొంది. "ఓటర్ల జాబితాపై ఎన్నికల సంఘానికి పూర్తి నియంత్రణ ఉంటుంది. కానీ దాని ఆధారంగా పౌరసత్వం ముగిసిపోదు. ఒకవేళ పౌరసత్వంపై అనుమానంతో ఎవరి పేరైనా తొలగిస్తే, వారి చట్టపరమైన హోదాను నిర్ధారించడానికి ఆ వివరాలను కేంద్ర ప్రభుత్వ హోం మంత్రిత్వ శాఖకు బదిలీ చేయాల్సిన బాధ్యత ఈసీఐపై ఉంటుంది" అని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. పౌరసత్వ చట్టం-1955 ప్రకారం పౌరసత్వాన్ని నిర్ధారించే లేదా రద్దు చేసే అంతిమ అధికారం కేవలం కేంద్ర ప్రభుత్వానికే ఉంటుందని గుర్తుచేసింది.
లక్షలాది అప్పీళ్లు పెండింగ్
పశ్చిమ బెంగాల్‌కు చెందిన ప్రసేంజిత్ బోస్ దాఖలు చేసిన పిటిషన్‌పై విచారణ సందర్భంగా సీనియర్ అడ్వకేట్ గోపాల్ శంకరనారాయణన్ వాదనలు వినిపించారు. "సర్‌" (SIR) ప్రక్రియ వల్ల ఓటరు జాబితా నుంచి పేర్లు తొలగించబడిన వారు అప్పీల్ చేసుకోవడానికి ఏర్పాటు చేసిన 19 అప్పీలేట్ ట్రిబ్యునళ్లలో ఇప్పటివరకు కేవలం 38,000 అప్పీళ్లు మాత్రమే పరిష్కారమయ్యాయని, ఇంకా 33.5 లక్షల అప్పీళ్లు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయని కోర్టు దృష్టికి తెచ్చారు. పరిష్కారమైన వాటిలో కూడా దాదాపు 70 శాతం మంది పేర్లు మళ్లీ ఓటరు జాబితాలో పునరుద్ధరించబడ్డాయని వివరించారు.
ఈ అప్పీళ్ల వేగవంతమైన పరిష్కారానికి మరియు తదుపరి విచారణ కోసం ఈ పిటిషన్‌ను జూలై 25 లోపు మరోసారి లిస్ట్ చేయనున్నట్లు సుప్రీంకోర్టు పేర్కొంది. ఓటరు జాబితా నుంచి తొలగింపునకు గురైన లక్షలాది మంది సామాన్యులకు, పేదలకు ఈ తీర్పు పెద్ద ఊరటనిచ్చింది.
